Punjabi PSSSB Practice 100

ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤੀਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਉਹ ਅਦਵੀਤੀਆ ਅਧਿਆਇ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੰਮੀ ਜਦ ਭਾਰਤ ਭੁੱਖਮਰੀ, ਘੱਟ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਆਯਾਤਕ ਅਨਾਜ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ "ਪੀ ਐਲ-480" ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਅਨਾਜ ਦੀ ਆਮਦ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖੁਰਾਕੀ ਸਵਾਲਾਤਮਕਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੰਕਟਕਾਲੀਨ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੇਤੀਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਅਪਣਾਉਣੀ ਨੂੰ "ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰਬਿੰਦ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਸਾਂਝ ਸੀ - ਉੱਚ ਉਪਜ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ , ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ, ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ, ਆਧੁਨਿਕ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਨੇ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਿਤ ਕੀਤਾ। ਡਾ. ਨਾਰਮਨ ਬੋਰਲੌਗ ਅਤੇ ਡਾ. ਐਮ. ਐਸ. ਸਵਾਮੀਨਾਥਨ ਵਰਗੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀਮੱਤਾ ਨੇ ਖੇਤੀ ਨੂੰ "ਲੈਬ ਤੋਂ ਲੈਂਡ" ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਹੂ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਚਾਈਆਂ ਛੁਹੀਆਂ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਖੁਰਾਕੀ ਸਵਾਲੰਬਨ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਦੇ ਦੋਹਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧੀ, ਖੇਤੀ ਆਧੁਨਿਕ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਣੇ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਖੱਡ ਵਧਿਆ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਰਵਰਤਾ ਘੱਟੀ ਅਤੇ ਭੂਗਰਭ ਜਲ ਦਾ ਸਤ੍ਹਾ ਖਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਾ। ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਜਿੱਥੇ ਉਪਜ ਵਧਾਈ, ਉੱਥੇ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼-ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਅੱਜ, ਜਦ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ "ਟਿਕਾਊ ਖੇਤੀ" , "ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ" ਅਤੇ "ਸਮਾਰਟ ਐਗ੍ਰੀਕਲਚਰ" ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਅਸਤੀਤਵ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮਾਡਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਣਕ ਸੰਤੁਲਨ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਉੱਨਤੀਕਰਣ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਬੁੱਧੀ, ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਅਸਤਿਤਵਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ - ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੋੜ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਆਤਮਗੌਰਵ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੈਅ ਕਰਾਈ।