Punjabi PSSSB Practice 98

ਫਸਲਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣਕ ਸੰਰਚਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰਬਿੰਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਖੇਤੀ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹਨ। ਫਸਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਖਰੀਫ, ਰਬੀ ਅਤੇ ਜੈਦ। ਖਰੀਫ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਵਲ, ਮਕਈ, ਬਾਜਰਾ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਮਾਨਸੂਨੀ ਵਰਖਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦਕਿ ਰਬੀ ਫਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗੰਹੂਂ, ਜੌਂ, ਚਣਾ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੈਦ ਫਸਲਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਖੀਰਾ, ਤਰਬੂਜ਼, ਤੋਰੀ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਸਲ ਉਤਪਾਦਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਕਨੀਕਾਂ, ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਯੋਗ ਅਤੇ ਕੀਟ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਵਿਧੀਸੰਗਤ ਪ੍ਰਬੰਧ 'ਤੇ ਵੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਉਪਜ ਵਾਲੇ ਬੀਜਾਂ , ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਰਵਰਤਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਅਤਿਅੰਤ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ , ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਵਰਖਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਤੇ ਮਾਤਰਾ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੱਜ ਦੀ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਹੁਣ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦਾਂ, ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ, ਅਤੇ ਫਸਲ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੱਲ ਬਦਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਕੇਵਲ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਰਵਰਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਸੰਤੁਲਨ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ "ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਫਸਲ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ", "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਤੀ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ" ਅਤੇ "ਮਿੱਟੀ ਸਿਹਤ ਕਾਰਡ ਯੋਜਨਾ" ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਦਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਸਲਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਖੁਰਾਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਭਿਅਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ - ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਤਮਿਕ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਓ। ਹਰ ਬੀਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਿਰਣ, ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਸਲਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਧਾਰਕ ਸਤੰਭ ਹਨ - ਜਿੱਥੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨਦਾਇਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਅਨੰਤ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।