Punjabi PSSSB Practice 96

ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਇਕ ਅਦਾਲਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 124 ਤੋਂ 147 ਤੱਕ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਮੁੱਖਾਲਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੁੱਖ ਨਿਆਂਮੂਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਨਿਆਂਮੂਰਤੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਨਿਆਂਧੀਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਮੂਲ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ "ਰਿਟ" ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ - ਜਿਵੇਂ ਹੈਬੀਅਸ ਕਾਰਪਸ, ਮੰਡੇਮਸ, ਪ੍ਰੋਹਿਬਿਸ਼ਨ, ਕੋ ਵਾਰੰਟੋ ਅਤੇ ਸਰਟੀਓਰੇਰੀ। ਇਹ ਰਿਟਾਂ ਨਾ ਕੇਵਲ ਵਿਅਕਤੀਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਰਾਜੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਕੋਲ ਮੂਲ, ਅਪੀਲੀਅਤ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ - ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਸੁਲਝਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਾਈ ਕੋਰਟਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਅਪੀਲ ਸੁਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ 'ਤੇ ਸਲਾਹ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਕੰਮ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਨਿਆਂਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਜਾਂਚਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਸਦ ਜਾਂ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਕਾਨੂੰਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਮੂਲ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਉਸਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਅਦਾਲਤ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਨਿਆਂਕ ਸਰਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਕਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਮਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕੇਸਵਾਨੰਦਾ ਭਾਰਤੀ ਵਿ. ਕੇਰਲਾ ਰਾਜ, ਮਨੀਕਾ ਗਾਂਧੀ ਵਿ. ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਅਤੇ ਇੰਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਵਿ. ਰਾਜ ਨਰਾਇਣ ਨੇ ਇਸ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨਾ ਕੇਵਲ ਨਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਅਭਿਵਿਕਤੀ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਕੇਵਲ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ - ਜੋ ਨਿਆਂ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਤੰਭਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।