Punjabi PSSSB Practice 84

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਆਤਮਕ ਜੋਤ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਇਕ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ 1604 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸਨੂੰ "ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਤੱਕ ਦੇ ਬਚਨ ਦਰਜ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ, ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ, ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਜੀ, ਫਰੀਦ ਜੀ ਵਰਗੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1708 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ - "ਸਬ ਸਿੱਖਨ ਕੋ ਹੁਕਮ ਹੈ ਗੁਰੂ ਮਾਨਿਓ ਗ੍ਰੰਥ।" ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੱਦੀ ਖਤਮ ਹੋਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਦਾ ਲਈ ਆਤਮਿਕ ਨੇਤਾ ਬਣ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 1430 ਅੰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਣੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਰਾਗ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸੁਨੇਹਾ "ਇਕ ਓੰਕਾਰ" ਹੈ - ਅਰਥਾਤ, ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਧਰਮ, ਭੇਦਭਾਵ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਠ ਕੇ ਸੱਚ, ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਬਾਣੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਸਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚਾ ਭਗਤ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਕਮਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੰਡ ਛਕਦਾ ਹੈ।