Punjabi PSSSB Practice 71

ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਖੁਰਰਮ ਸੀ, ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1628 ਤੋਂ 1658 ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਨੂਰਜਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਪਣੀ ਅਦਭੁਤ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਪ੍ਰਤੀ ਰੁਚੀ ਤੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਕਾਲ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਦਾ ਸੁਵਰਨ ਯੁੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਰਤਾ, ਆਰਥਿਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਚਰਮ ਉਚਾਈਆਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਮੁਗਲ ਵਾਸਤੁਕਲਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਖਰ ਛੂਹਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਤੀਕ ਤਾਜ ਮਹਲ ਹੈ - ਇਕ ਐਸਾ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਜੋ ਕੇਵਲ ਪਿਆਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸ੍ਰਿਜਨਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕੇਵਲ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਾਸਕੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅਕਬਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਗਠਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ। ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਵਪਾਰ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੇ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਲਤਨਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਧਾਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਈ। ਪਰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸ਼ੌਕਤ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਮਤਾਜ ਮਹਲ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਉਸਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਝੰਜੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਕੇ ਤਾਜ ਮਹਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ - ਇਕ ਐਸਾ ਸਮਾਰਕ ਜੋ ਪਿਆਰ, ਵਿਛੋੜੇ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਕਥਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ, ਜਾਮਾ ਮਸਜਿਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲੀਮਾਰ ਬਾਗ ਵਰਗੇ ਅਨੇਕ ਅਮਰ ਨਿਰਮਾਣਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਉਸਨੂੰ ਤਖ਼ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਕੈਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਗਰਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ - ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਤਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਪੀੜ ਦਾ ਅਮਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਸਦਾ ਸੀ। 1666 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਮਤਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਇਕ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ।