Punjabi PSSSB Practice 64

ਜਲਿਆਣਵਾਲਾ ਬਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਸੀ ਦਾਰੁਣ ਘਟਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਨਿਰਦਯਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਬਣੀ ਰਹੀ। 13 ਅਪ੍ਰੈਲ 1919 ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇਸ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਗਰਿਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ - ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਕੋਈ ਧਾਰਮਿਕ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਣ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਐਸੀ ਦਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਿਖੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਨਰਲ ਡਾਇਰ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦੇ ਬੰਦ ਬਾਗ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ 'ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਬਾਗ ਦਾ ਹਰ ਕੋਨਾ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਕਰੀਬਨ 379 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਪਰ ਅਸਲ ਗਿਣਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਮਿੱਟ ਘਾਅ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਕਪਟਤਾ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜਾ ਦਿੱਤੀ। ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ "ਨੈਤਿਕਤਾ" 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਅਸਹਿਯੋਗ ਆੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਰਬੀੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਨੇ "ਨਾਈਟਹੁੱਡ" ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਵਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਨਮਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ। ਜਲਿਆਣਵਾਲਾ ਬਾਗ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੋੜ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸਨੇ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਦੇ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਨਤਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਇਸ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਿਰਦਾ ਕੰਬ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਟਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਕੂਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਚੀਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਲਿਆਣਵਾਲਾ ਬਾਗ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਜਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਹਰ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਖੂਨ ਨਾਲ ਚੁਕਾਈ ਗਈ ਸੀ - ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਕਰਤਵ ਹੈ।