Punjabi PSSSB Practice 60

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਹੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਸਿਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ, ਨਿਆਂ ਦੇ ਸੰਰਕਸ਼ਕ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਧਾਰਾ 52 ਤੋਂ 78 ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੋਣ ਮੰਡਲ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਭਾ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਰੂਰੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਨਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਚੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨਕ, ਕਾਰਜਕਾਰੀ, ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ, ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਬਿੱਲ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਉਸਦੇ ਕੋਲ "ਵੀਟੋ ਅਧਿਕਾਰ" ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਰੱਦ ਜਾਂ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਭੇਜ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਧੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ 'ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲਾਂ, ਨਿਆਂਧੀਸ਼ਾਂ, ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੈਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੰਗ ਜਾਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ੈਸਲੇ ਉਸਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੌਰਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਵ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਆਂਪਾਲਿਕਾ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਧੀਨ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਕੋਲ ਮਾਫ਼ੀ ਦੇਣ, ਸਜ਼ਾ ਘਟਾਉਣ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲੇ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ - ਚਾਹੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਰਾਜ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਹੋਵੇ - ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਉਹ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਏਕਤਾ, ਅਖੰਡਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਸਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ, ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਕ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।