Punjabi PSSSB Practice 42

ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸੰਧੀ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਸੰਧੀ ਸੀ ਜੋ ੧੮੪੬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਰਤਾਨੀਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਹਿਲੀ ਅੰਗਰੇਜ਼-ਸਿੱਖ ਜੰਗ (੧੮੪੫-੧੮੪੬) ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਰਤਾਨੀਆ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਰ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਫੌਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਸੰਬੰਧੀ ਗੰਭੀਰ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਪਏ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸੰਧੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ੧੮੪੬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਰਾਜ ਦਰਮਿਆਨ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਧਿਕਾਰਤ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਸੀਮਿਤ ਰਹੀ। ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਿਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਲਕੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮਾਲੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇਣਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਦਖਲ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧੀ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰਪੂਰਵਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਆਧਾਰਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸੰਧੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜੰਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਲੈ ਆਇਆ। ਇਹ ਸੰਧੀ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਆਖਿਰਕਾਰ ੧੮੫੭ ਦੇ ਵਿਦ੍ਰੋਹ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹੰਕਾਰਪੂਰਵਕ ਪੜਾਅ ਸੀ।