Punjabi PSSSB Practice 39

ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅੰਕ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਆਰਥਿਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਖਾਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਖਰਚ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੇਣ-ਦੇਣ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ - ਚਲ ਰਹੀ ਖਾਤਾ , ਪੂੰਜੀ ਖਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਖਾਤਾ । ਇਸ ਖਾਤੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਿਆਦ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਚਲ ਰਹੀ ਖਾਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ, ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਆਯਾਤ , ਨੈੱਟ ਆਮਦਨ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਹਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ) ਅਤੇ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਅਤੇ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਆਯਾਤ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚਲ ਰਹੀ ਖਾਤਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਜਾਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਚਲ ਰਹੀ ਖਾਤੇ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਯਾਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਚਲ ਰਹੀ ਖਾਤਾ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਚਲ ਰਹੀ ਖਾਤੇ ਦਾ ਘਾਟਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੂੰਜੀ ਖਾਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼, ਲੋਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਲੋਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਗ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਪੂੰਜੀ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਖਾਤਾ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਸਟਾਕ ਬਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰਪੂਰਨ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਘਾਟੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਬਾਹਰੀ ਕਰਜ਼ਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਪਣੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਪਾਰ ਨੀਤੀ, ਕਰ-ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਰਥਿਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।