Punjabi PSSSB Practice 37

ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ ਇੱਕ ਪਤਲਾ ਪਰ ਪਰੰਤੂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਰਤ ਹੈ ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘੇਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਬਲਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੌਸਮ, ਹਵਾ, ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਈ ਪੜਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤਾਂ ਜਾਂ ਸਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਪਰਤ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਲੱਖਣ ਢਾਂਚਾ, ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਪਰਤ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਤਹ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਟਰੋਪੋਸਫੀਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮੀ ਘਟਨਾ-ਕ੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਉੱਪਰ ਘਟਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਤ ਲਗਭਗ 8 ਤੋਂ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬੱਦਲ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੀ ਪਰਤ ਹੈ ਸਟ੍ਰਾਟੋਸਫੀਅਰ, ਜੋ ਟਰੋਪੋਸਫੀਅਰ ਦੇ ਉਪਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਅਲਟ੍ਰਾ-ਵਾਇਲੇਟ ਕਿਰਣਾਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਓਜ਼ੋਨ ਪਰਤ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਪਰਤ ਹੈ ਮੇਸੋਸਫੀਅਰ, ਜੋ ਲਗਭਗ 50 ਤੋਂ 85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਰਤ ਆਕਾਸ਼ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੀਟੀਅਰਾਂ (ਤਾਰਾ ਗਿਰਨਾ) ਲਈ ਮੈਦਾਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਪਰਤ ਹੈ ਥਰਮੋਸਫੀਅਰ, ਜੋ ਲਗਭਗ 85 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ 600 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਪੇਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਚ-ਗਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੋਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਰੋਰਾ ਦੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਵੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਰਤ ਹੈ ਐਕਸੋਸਫੀਅਰ, ਜੋ ਲਗਭਗ 600 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੁਰੱਖਿਆ ਘੇਰਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਹਵਾ, ਤਾਪਮਾਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਖਗੋਲਿਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਇਹ ਜਟਿਲ ਪਰਤਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਾਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਅਵਸ਼ਯਕ ਹੈ।