Punjabi PSSSB Practice 26

ਹਰੱਪਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਹੈ ਜੋ ਲਗਭਗ 3300 ਤੋਂ 1300 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਫਲੇਆ। ਇਸਨੂੰ ਹੜੱਪਾ ਕਲਚਰ ਜਾਂ ਇੰਡਸ ਵੈਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅੱਜ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਦੋ ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ-ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਮੋਹੇਨਜੋ-ਦਾਰੋ-ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾ, ਵਿਵਸਥਿਤ ਗਲੀਆਂ, ਪੱਕੇ ਘਰ, ਸੰਗਠਿਤ ਨਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਉੱਚ ਮਿਆਰੀ ਮੈਟਰਿਆਲ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਹਰੱਪਨ ਲੋਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਹੱਥ ਕਲਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਰਤ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਗੰਨੇ, ਗੰਨੇ ਦੇ ਬੀਜ, ਚਨਾ, ਜੌ, ਗਹੂੰ ਆਦਿ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਤੰਬਾ, ਸਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਵਰਗੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ, ਸਜਾਵਟ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੰਦ ਬਣਾਏ। ਇਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਗੇ ਸੀ-ਹੜੱਪਨ ਵਪਾਰੀ ਮੂਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ, ਮਿੱਡਲ ਇਸਟ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਦੀਪ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹਰੱਪਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਵਿਕਸਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਲੇਖ ਪੱਥਰ, ਮੂਰਤੀ, ਮੋਹਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਲ ਟੈਬਲੇਟਾਂ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਪਤਨ ਲਗਭਗ 1900 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ 'ਚ ਜਮੀਨੀ ਬਦਲਾਅ, ਨਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ, ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਬਦਲਾਅ ਜਾਂ ਯੋਧਾ ਹਮਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਰੱਪਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਉਪਲਬਧੀ ਹੈ ਜੋ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਸੰਗਠਿਤ ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਭਰੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਅਮੂਲਕ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।